Mẹo làm sạch nhà bếp dính dầu mỡ lâu ngày không cần hóa chất

Bếp bẩn nhanh nhất nhà nhưng lại hay bị dọn qua loa. Lau mặt bàn, rửa chén xong là coi như xong, trong khi lớp dầu mỡ trên kiềng bếp, mặt trong lò nướng hay khe bồn rửa cứ dày lên mà không ai đụng tới.

Điều dễ chịu là gần hết việc nặng nhọc đó xử lý được bằng ba thứ luôn sẵn trong nhà: baking soda, chanh và giấm. Không tốn thêm chai tẩy rửa nào, và không để lại mùi hắc trong chính chỗ mình nấu ăn mỗi ngày.

Vì sao dầu mỡ để lâu lại chùi không ra

Vết dầu mới bắn lên bếp chỉ cần khăn ẩm là sạch. Nhưng để nguyên rồi hôm sau bị hun nóng tiếp, hôm sau nữa lại thêm một lượt, nó thành lớp keo nâu vàng cứng đầu mà nước rửa chén thường gần như bó tay.

Lý do là dầu ăn gặp nhiệt và không khí lâu ngày sẽ đặc lại, dính chặt vào kim loại thay vì còn là chất lỏng trơn. Nước rửa chén sinh ra để cuốn trôi dầu dạng lỏng, nên khi dầu đã thành màng dính thì nó gần như không bám vào được nữa.

Từ đó suy ra hai hướng xử lý: ngâm bằng chất kiềm hoặc axit cho lớp màng rã ra trước rồi mới lau, tức là để thời gian làm việc thay sức tay; hoặc chà bằng hạt mài dịu để bào mỏng lớp bám mà không xước bề mặt. Mọi mẹo bên dưới đều xoay quanh hai hướng này.

Ba nguyên liệu làm được gần hết mọi việc

Baking soda

Vừa có tính kiềm nhẹ vừa ở dạng hạt mịn, baking soda vừa làm mềm dầu mỡ vừa đóng vai trò bột chà. Hạt của nó mềm hơn inox và men sứ, chà mạnh cũng không để lại vệt xước như búi sắt.

Chanh và giấm

Tính axit của chúng chuyên trị cặn canxi từ nước cứng — thứ để lại vệt trắng mờ trên vòi nước, ấm đun và thành bồn. Chúng cũng khử mùi ôi thiu bằng cách trung hòa hợp chất gây mùi, chứ không phủ mùi khác lên trên.

Muối hạt

Muối là bột mài thô hơn, hợp với chảo gang, thớt gỗ hay nồi có vết cháy dính đáy. Đổi lại nó cứng nên đừng dùng cho mặt kính bếp từ hay inox gương.

Bồn rửa và đường thoát nước

Làm ướt lòng bồn, rắc baking soda phủ đều rồi để yên mười phút cho ngấm vào lớp dầu mỏng bám quanh thành. Sau đó chà bằng bọt biển theo vòng tròn và xả lại nước ấm — bồn inox sáng lại rõ nhất ở vùng quanh miệng cống hay xỉn màu.

Phần bẩn nhất thực ra là cái rọ chặn rác — dùng bàn chải đánh răng cũ chấm baking soda cọ từng khe, vì mảng nhớt tích ở đó chính là nguồn mùi hôi bốc ngược lên.

Với ống thoát nước, đổ nửa cốc baking soda xuống cống, rót tiếp một cốc giấm trắng, để sủi bọt mười lăm phút rồi dội nước nóng già. Làm đều mỗi tháng một lần sẽ đỡ hẳn cảnh nghẹt cống và mùi bốc lên khi trời nóng.

Bếp gas và mảng dầu cháy đen

Kiềng bếp tích dầu dày nhất nhưng lại dễ xử lý nhất vì tháo rời đem ngâm được. Ngâm trong nước nóng pha nước rửa chén và một nắm baking soda qua đêm, sáng hôm sau chà là mảng bám bong ra từng mảng.

Cách quyết liệt hơn là cho kiềng vào túi nilon dày cùng ít amoniac, buộc kín để ngoài trời qua đêm cho hơi amoniac hòa tan dầu. Hiệu quả rõ, nhưng phải làm nơi thật thoáng gió, đeo găng, không mở túi trong nhà, và tuyệt đối không trộn amoniac với thuốc tẩy javel — hỗn hợp đó sinh khí độc thật.

Mặt bếp quanh đầu đốt thì phết hồ baking soda, đợi hai mươi phút rồi lau. Đừng chọc que kim loại vào lỗ đầu đốt; bàn chải cứng hoặc tăm tre là đủ mà không làm méo lỗ phun lửa.

Lò vi sóng và lò nướng

Lò vi sóng: ba phút với một quả chanh

Cắt một quả chanh thành lát, thả vào bát sứ đựng nửa bát nước, cho vào lò bật công suất cao ba phút. Hơi nước làm mềm toàn bộ vết thức ăn bắn lên nóc và thành lò, còn tinh dầu chanh khử mùi cá kho hay đồ hâm còn sót.

Để nguyên thêm năm phút cho hơi ngấm rồi mới mở cửa lau bằng khăn ẩm. Nóc lò vốn là chỗ khó nhất, sau bước hấp hơi này lau dễ như mặt bàn.

Lò nướng: baking soda và thời gian

Lò nướng không có cách nhanh, nhưng có cách nhàn. Lau qua mặt trong bằng khăn ẩm, quét lớp hồ baking soda mỏng khắp thành và đáy lò, tránh thanh nhiệt, rồi để yên vài tiếng hoặc qua đêm.

Sau đó xịt giấm trắng lên lớp hồ đã khô, đợi sủi bọt rồi lau bằng bọt biển ẩm, tráng lại vài lượt cho hết cặn trắng. Vệt cháy lâu năm có thể phải làm hai lượt, nhưng vẫn nhẹ nhàng hơn nhiều so với đứng cạo một buổi.

Tủ lạnh, ly tách và mấy thứ lặt vặt

Tủ lạnh

Lấy hết đồ ra, tháo khay rửa riêng, lau lòng tủ bằng khăn thấm nước pha giấm loãng. Xếp lại thì gom theo nhóm, cho các gói nhỏ vào một hộp lớn để mỗi lần chỉ kéo ra một hộp thay vì lục tung cả tầng. Muốn tủ đỡ mùi lâu dài, đặt một chén baking soda khô ở góc ngăn mát và thay sau mỗi hai đến ba tháng.

Ly tách bị ố trà, cà phê

Vết ố nâu trong lòng ly là cặn tanin bám vào men, ngâm xà phòng không ra. Bôi chút kem đánh răng lên bàn chải cũ rồi cọ vòng tròn — trong kem vốn đã có hạt mài rất mịn nên vết ố mờ đi ngay lượt đầu. Không có thì baking soda pha sệt cũng tương đương.

Máy xay sinh tố

Đổ nước ấm ngập nửa cối, nhỏ vài giọt nước rửa chén rồi bật máy mười giây. Lưỡi dao tự khuấy xà phòng tới các góc tay không với được, xong xả lại bằng nước ấm. Làm ngay lúc vừa xay, đừng để khô rồi mới rửa.

Vài điều cần cân nhắc

Mẹo tự nhiên không phải lúc nào cũng thay được đồ chuyên dụng. Giấm và chanh có tính axit nên đừng dùng cho mặt đá tự nhiên như marble hay granite, lâu ngày sẽ ăn mòn lớp bóng; baking soda thì tránh dùng trên nhôm trần vì dễ làm xỉn màu.

Các cách này cũng cần thời gian ngâm ủ chứ không cho kết quả tức thì như xịt hóa chất mạnh. Đổi lại là an toàn hơn khi nhà có trẻ nhỏ và không để lại mùi hắc trong bếp suốt buổi.

Mẹo hay

• Lau ngay khi bếp còn ấm: sau khi nấu xong, tắt bếp rồi lau luôn lúc mặt bếp còn hơi ấm — dầu chưa kịp đông cứng nên một lượt khăn là đủ, khỏi phải ngâm ủ về sau.
• Giữ sẵn một lọ hồ baking soda: trộn ba phần bột một phần nước, cất hũ kín, cần là múc ra dùng ngay chứ không pha lại từng lần.
• Vắt chanh xong đừng vứt vỏ: chà nửa vỏ chanh lên vòi nước và thành bồn inox, cặn vôi trắng mờ tan gần hết mà chẳng cần dung dịch nào.
• Lót giấy bạc dưới khay lò nướng: thay giấy sau mỗi vài lần nướng, đáy lò gần như không còn dính mỡ nhỏ giọt nữa.
• Chia nhỏ việc dọn theo ngày: hôm nay bồn rửa, mai tủ lạnh, mốt kiềng bếp — dễ duy trì hơn hẳn so với dồn một buổi tổng lực rồi ba tháng sau mới dọn tiếp.

Dọn bếp xong, thứ ít người ngó tới lại là hũ gạo kê dưới bồn rửa hoặc sát bếp nấu. Gạo hút mùi rất nhanh: để cạnh chai dầu, gần thùng rác hay chỗ ẩm vài tuần là cơm nấu ra phảng phất mùi lạ, dù nồi cơm vừa lau sạch bong. Chỗ cất gạo nên khô thoáng, xa bếp và miệng cống, đựng trong hũ có nắp thay vì để nguyên bao đã mở.

Chuyện này càng đáng để ý với những loại gạo vốn có mùi thơm riêng, vì mùi lạ ám vào sẽ làm hỏng đúng phần đáng giá nhất. Gạo ST25 bên mình nằm trong nhóm đó — hạt gạo mang hương cốm nhẹ, giữ được hương ấy hay không phần lớn phụ thuộc cách cất sau khi mở bao. Bếp sạch, chỗ để gạo khô ráo, thì nồi cơm hôm nào cũng thơm như mẻ đầu tiên.